Chùa Nghệ sỹ: Nơi lưu giữ di sản văn hóa cải lương

0:00 / 0:00
0:00
TP - Không chỉ là một địa chỉ văn hóa, tâm linh của giới nghệ sỹ cải lương, Chùa Nghệ sỹ (TPHCM) còn là nơi lưu giữ những giá trị truyền thống tương thân tương ái, có ý nghĩa giáo dục tinh thần yêu nước cho các thế hệ nghệ sỹ.

Địa chỉ tương thân tương ái

Theo tư liệu từ Ban Ái hữu Nghệ sỹ, lịch sử Chùa và Nghĩa trang nghệ sỹ gắn liền với sự phát triển của nghệ thuật cải lương. Giới nghệ sỹ miền Nam vốn có truyền thống tương thân tương ái, để phát triển bộ nghệ thuật non trẻ này, các nghệ sỹ luôn có sự sẻ chia, giúp đỡ nhau.

Năm 1948, các nghệ sỹ yêu nước và yêu nghề như Năm Châu, Phùng Há, Ba Vân, Trần Hữu Trang... đã thành lập Hội Nghệ sỹ Ái hữu tương tế, đặt trụ sở tại 133 Cô Bắc (nay là trụ sở Hội sân khấu TPHCM). Năm 1958, nghệ sỹ Phùng Há - Hội trưởng Hội Nghệ sỹ Ái hữu tương tế đã vận động các mạnh thường quân giúp đỡ để mua đất xây dựng chùa và nghĩa trang cho giới nghệ sỹ tại Gò Vấp.

Năm 1969, chùa Nghệ sỹ được xây dựng và chi phí hoạt động do các nhà hảo tâm đóng góp. Trong đó ông bầu Xuân (tức Diệp Nam Thắng) - Trưởng đoàn cải lương Dạ Lý Hương đã đóng góp hơn 100 cây vàng để xây chùa. Tháng 3/1972 Ban quản lý Chùa và Nghĩa trang được thành lập và bầu Thời (tức Phan Văn Thời) làm chủ Hội.

Năm 1994, sau khi Hội Sân khấu TPHCM được thành lập, Hội Nghệ sỹ Ái hữu tương tế đã được đổi tên là Ban Ái hữu nghệ sỹ, ngoài các công tác từ thiện, Ban còn quản lý Chùa và Nghĩa trang Nghệ sỹ.

Chùa Nghệ sỹ: Nơi lưu giữ di sản văn hóa cải lương ảnh 1

Từ ngày được thành lập, Chùa và Nghĩa trang Nghệ sỹ TPHCM đã trở thành điểm đến “tương thân tương ái”, là nơi nương tựa cho những nghệ sỹ gặp khó khăn và là nơi an nghỉ cuối cùng của rất nhiều nghệ sỹ.

NSND Đinh Bằng Phi kể, ngay từ khi thành lập, Chùa và Nghĩa trang Nghệ sỹ đã có Ban quản lý là những sư trụ trì vốn xuất thân là nghệ sỹ như Đại đức Thích Quảng Trường (bầu Thời), Đại đức Thích Quảng Minh (NS Thanh Tao), Thượng tọa Thích Huệ Trí (NS Bảy Bá), Đại đức Thích Tưởng Niệm (NS Ba Cẩn). Nhờ đó, hoạt động của Chùa và Nghĩa trang Nghệ sỹ đã đi vào nền nếp, quy củ… và được giới nghệ sỹ, những người yêu nghệ thuật tin yêu, đóng góp công sức để phát triển.

Mấy ngày qua, Chùa Nghệ sỹ được gắn bảng hiệu với tên mới: “Hội Sân khấu TP HCM - Nghĩa trang Nghệ sỹ” gây xôn xao dư luận. Theo BCH Hội Sân khấu TPHCM, việc Ban Quản lý Chùa và Nghĩa trang Nghệ sĩ đã tự ý gắn bảng tên mới này mà không thông qua BCH Hội sân khấu là sai sót. Sự việc này đã gây dư luận không tốt trong xã hội cũng như ảnh hưởng tới truyền thống nghĩa tình, nhân văn tốt đẹp bao năm của Ban Ái hữu Nghệ sỹ. Hội Sân khấu TPHCM đã tổ chức họp khẩn, trực tiếp khảo sát tại thực địa và yêu cầu tháo gỡ ngay bảng tên chưa phù hợp.

Di sản quý

NSND Bạch Tuyết là người đã gắn bó nhiều năm với các hoạt động tại đây. Theo bà, với giới nghệ sỹ, Chùa và Nghĩa trang Nghệ sỹ rất thiêng liêng, bởi nó mang hồn cốt của bộ môn nghệ thuật truyền thống là sân khấu cải lương.

“Tôi đã đi nhiều nước thấy có những nghĩa trang dành riêng cho nghệ sỹ hay người nổi tiếng. Nhưng vừa là Chùa, vừa là Nghĩa trang dành cho nghệ sỹ thì chỉ có duy nhất tại Việt Nam. Đó là nét riêng mà không nước nào có được và là di sản quý cần phải giữ gìn”.

Cũng theo NSND Bạch Tuyết, trước ngày đất nước thống nhất, Ban quản lý Chùa Nghệ sỹ cũng đã có nhiều hoạt động yêu nước như tổ chức hát gây quỹ, che chở cho nhiều chiến sỹ cách mạng ẩn náu trong chùa để hoạt động.

Trong những nghệ sỹ cải lương ngày đó đã có những người là đảng viên cộng sản hoạt động bí mật. Bởi thế, Chùa và Nghĩa trang Nghệ sỹ không chỉ là địa chỉ văn hoá mà còn là địa chỉ của cách mạng một thời.

Chùa Nghệ sỹ: Nơi lưu giữ di sản văn hóa cải lương ảnh 2

Một bức phù điêu mang hình một cuốn sách tại Chùa Nghệ sỹ

Theo Sở Văn hóa - Thể thao (VH-TT) TPHCM, chùa Nghệ sĩ đã tồn tại hơn 60 năm và có giá trị to lớn về mặt tinh thần không chỉ với giới văn nghệ sĩ mà còn với người dân thành phố. Lâu nay nơi đây đã trở thành điểm đến cho những người yêu cải lương. Từ những giá trị tinh thần này, Sở VH-TT đã đề xuất UBND TPHCM ba nội dung liên quan.

Một là, giao cho các sở, ngành liên chức năng rà soát cơ sở pháp lý nhà đất tại Chùa Nghệ sỹ để đề xuất tham mưu phương hướng tổ chức hoạt động tại đây trong thời gian tới.

Hai là, nghiên cứu để trùng tu, sửa chữa những hạng mục, công trình xuống cấp, hư hỏng để thể hiện sự trân trọng công lao của nhiều thế hệ nghệ sĩ đi trước.

Ba là, các cơ quan chức năng liên quan phối hợp với Giáo hội Phật giáo Việt Nam quận Gò Vấp xin hướng dẫn về việc thờ cúng văn nghệ sỹ đang nằm tại nơi đây.

NSND Trần Ngọc Giàu, Chủ tịch Hội Sân khấu TPHCM cho biết, chủ trương của Hội Sân khấu là củng cố lại hoạt động của không gian văn hóa này để đưa các hoạt động đi vào nền nếp, tổ chức thêm các sinh hoạt chuyên đề, các hoạt động văn hóa ý nghĩa nhằm tôn vinh giá trị lao động nghệ thuật, giúp thế hệ diễn viên trẻ noi theo truyền thống uống nước nhớ nguồn.

Chùa Nghệ sỹ hiện có hơn 500 lọ cốt các nghệ sỹ được đặt trong các tháp cốt. Tại đây cũng có nhà lưu niệm của NSND Phùng Há, người được mệnh danh là “Ngôi sao Bắc Đẩu” của cải lương. Tại Nghĩa trang Nghệ sỹ nằm trong khuôn viên Chùa hiện có hơn 500 ngôi mộ của các nghệ sỹ, trong đó có rất nhiều nghệ sỹ tài danh như NSND Phùng Há, NSND Năm Châu, NSND Năm Đồ, NSND Ba Vân, NSND Thành Tôn, NSND Út Trà Ôn, NSƯT Thanh Nga, NSƯT Hoàng Giang, NSƯT Trường Xuân, NS Hữu Phước, soạn giả Hà Triều, Hoa Phượng, Đức Lợi, Minh Phụng, Lê Vũ Cầu, Tô Kiều Lan, Quốc Hòa, Lê Công Tuấn Anh...

MỚI - NÓNG
Cậu bé 7 tuổi nối dài thanh âm Gia Rai
Cậu bé 7 tuổi nối dài thanh âm Gia Rai
TP - Cậu bé người Gia Rai 7 tuổi, tay cầm 2 cái xập xèng (tiếng Gia Rai gọi là răng rai) vỗ nhịp nhàng hòa cùng nhịp chiêng của các nghệ nhân. Tiết mục biểu diễn đã mang đến sắc màu sinh động, thể hiện nét văn hóa truyền thống của dân tộc này.
Mùa lễ hội của người Cơ Tu ở Đông Giang, Quảng Nam. Ảnh: Nguyễn Thành
Di sản hát lý của người Cơ Tu
TP - Nói lý - hát lý là nghệ thuật ứng khẩu trong sinh hoạt cộng đồng của người Cơ Tu hết sức độc đáo và ý nghĩa. Di sản phi vật thể quốc gia này được người dân gìn giữ, phát triển, hớp hồn du khách gần xa mỗi mùa lễ hội.
Hàng cây trang bên suối Tà Má thu hút khách đến tham quan du lịch dịp nở hoa. Ảnh: Trương Định
Đồng bào Bana hiến đất mở đường
TP - Nhằm tạo điều kiện cho giao thông đi lại thuận tiện hơn khi vào du lịch suối Tà Má và hướng đến mục tiêu phát triển du lịch cộng đồng, đồng bào Bana tại thôn Hà Ri, xã Vĩnh Hiệp, huyện Vĩnh Thạnh (Bình Định) đã tự nguyện hiến đất để mở rộng đầu tư xây dựng đường.

Có thể bạn quan tâm

Dâng hương kỷ niệm 234 năm Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế tại Huế

Dâng hương kỷ niệm 234 năm Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế tại Huế

TPO - Lễ dâng hương và kỷ niệm ngày Anh hùng dân tộc Hoàng đế Quang Trung - Nguyễn Huệ lên ngôi và chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa có nhiều ý nghĩa quan trọng, thể hiện lòng tôn kính và tri ân của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân tỉnh TT-Huế và TP Huế đối với công lao của người anh hùng dân tộc “áo vải cờ đào”; khơi dậy niềm tự hào, truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của các thế hệ.
Khám phá phiên chợ đêm độc đáo bên di tích Cầu Ngói gần 250 tuổi

Khám phá phiên chợ đêm độc đáo bên di tích Cầu Ngói gần 250 tuổi

TPO - Từ điểm du lịch cộng đồng Cầu Ngói Thanh Toàn chủ yếu phục vụ khách tham quan, du lịch, trải nghiệm vào ban ngày, chính quyền xã Thủy Thanh (thị xã Hương Thủy, tỉnh TT-Huế) cùng ngành văn hóa địa phương đã xây dựng và dần định hình nơi đây là khu vực tổ chức các phiên chợ đêm độc đáo, đậm chất dân dã diễn ra mang tính định kỳ.
37 công trình đoạt giải thưởng Văn nghệ dân gian

37 công trình đoạt giải thưởng Văn nghệ dân gian

TPO - Từ 48 công trình, Hội đồng Chung khảo giải thưởng Văn nghệ dân gian chọn ra 37 công trình xuất sắc nhất để trao giải tại Lễ mừng thọ các hội viên cao tuổi, phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Dân gian, trao Giải thưởng Văn nghệ Dân gian năm 2022 được tổ chức ngày 10/12.
Độc đáo Lễ hội 'Mừng lúa mới' của tộc người K’Ho Srê

Độc đáo Lễ hội 'Mừng lúa mới' của tộc người K’Ho Srê

TPO - Tộc người K’Ho Srê vừa tổ chức lễ hội mừng lúa mới, báo hiệu mùa màng đã thu hoạch xong, còn các tộc người khác ở Tây Nguyên cũng đang tất bật dựng cây nêu, ủ rượu cần cho lễ hội long trọng này. Mỗi buôn làng chọn một vài ngày thích hợp để mở hội trong khoảng thời gian từ tháng 12 năm nay cho đến tháng 1 năm sau.