Ly kỳ ba vị thần trong nhà người Khơ Mú

0:00 / 0:00
0:00
Bản làng người Khơ Mú ở huyện Kỳ Sơn, Nghệ An
Bản làng người Khơ Mú ở huyện Kỳ Sơn, Nghệ An
TP - Trong ngôi nhà người Khơ Mú ở Nghệ An có 3 vị thần (Then) cai quản các vấn đề khác nhau trong đời sống con người. Then Lo đưa linh hồn đến đầu thai làm người; Then Chư cai quản sức khỏe; Then Liêng nuôi dưỡng con người.

Then là những vị thần quan trọng trong quan niệm của cộng đồng người Tày, Thái và nhiều dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Những vị thần có các nhiệm vụ khác nhau được Pỏ Then (Trời) giao cho. Người Thái ở Nghệ An có một hệ thống Then làm các nhiệm vụ tạo ra mưa, nắng, sấm sét…

Còn với người Khơ Mú ở huyện Kỳ Sơn (Nghệ An) cũng có những vị Then riêng của họ. Các vị thần gần gũi với cuộc sống nhân gian cũng như quan niệm tâm linh của cộng đồng.

Trong một chuyến đi, chúng tôi gặp ông Xeo Phò Mạnh - một già làng ở bản Cha Ca 2, xã Bảo Thắng, huyện Kỳ Sơn. Ông Mạnh đã ngoài tuổi 70 và là thầy mo lo việc cúng bái, làm lễ chính cho hơn 2.500 người trong 5 bản thuộc xã Bảo Thắng. Như đại bộ phận người dân nơi đây, ông Mạnh sống trong một ngôi nhà sàn được bố trí theo đúng phong tục.

Các căn buồng trong nhà người Khơ Mú được trang trí khác so với người Thái. Điểm khác đặc trưng nhất là người Khơ Mú đặt bàn thờ tổ tiên ở gian bếp còn người Thái đặt bàn thờ tổ tiên ở gian ngoài (tính từ cầu thang chính lên nhà). “Ngôi nhà người Thái thường chỉ có “ma nhà”, còn trong nhà người Khơ Mú thì có thêm các Then cư ngụ.

Với các cộng đồng thiểu số ở Nghệ An, thần linh và các đối tượng siêu nhiên rất phong phú. Người ta có thể “tìm thấy” lực lượng siêu nhiên ở bất kỳ nơi đâu, trong nhà, ngoài rừng, dưới khe suối và trên cơ thể của con người cũng như vật nuôi. Đó là những linh hồn và vía”. Ông Xeo Phò Mạnh

Cũng theo già làng này, Then của người Thái ở “mường Trời” (một tầng tâm linh trên cao). Nhưng trong quan niệm tâm linh của người Khơ Mú thì căn nhà của họ có đến 3 vị Then cai quản những vấn đề khác nhau của đời sống con người. Cụ thể, ngôi nhà truyền thống của người Khơ mú có ba “vì” và các cột nhà được kết nối bởi các thanh xà lớn. Ở thanh xà phía ngoài cùng là nơi ở của Then Lo.

Vị Then này mang linh hồn đến đầu thai làm người. Khi trong nhà có một một phụ nữ bắt đầu thai kỳ, Then Lo sẽ lên “mường Trời” chọn về một linh hồn, đứa trẻ được sinh ra. Nếu vì lý do nào đó mà đứa trẻ không chào đời khỏe mạnh thì do Then Lo đã quên nhiệm vụ của mình. Người ta tin rằng, có thể Then Lo đang đi đâu đó, hoặc khi dựng nhà, gia chủ không gọi Then Lo về.

Ly kỳ ba vị thần trong nhà người Khơ Mú ảnh 1

Gian bếp của người Khơ Mú ở huyện Kỳ Sơn, Nghệ An

Cai quản thanh xà giữa nhà là Then Chư. Một đứa trẻ có được lớn lên khỏe mạnh và vượt qua được bệnh tật, tai ương trong cuộc sống hay không là do vị này quyết định. Then Chư cai quản sức khỏe con người. Một người khi gặp ốm đau hay bệnh tật, tai nạn là do sự sơ sểnh của Then Chư.

Có thể do Then Chư mải chơi với các bạn Then khác. Cũng có thể là lỗi của người nhà, làm phật ý Then Chư. Muốn Then Chư khắc phục lỗi của mình, gia chủ phải hỏi thầy mo về nguyên nhân và làm lễ cúng.

Then Liêng là vị thần cai quản thanh xà trong gian bếp, phụ trách cái bụng no hay đói của gia đình. Gia đình giàu hay nghèo, làm ăn có thuận lợi, mùa màng được mất đều do Then Liêng ban cho.

MỚI - NÓNG
Hoa dã quỳ níu chân bao lữ khách chụp hình, ngắm nhìn
Nồng nàn Tây Nguyên: Huyền thoại loài hoa báo nắng
TP - Từ xưa, hoa dã quỳ được người dân Tây Nguyên coi là loài hoa báo nắng. Dã quỳ nở báo hiệu mùa khô về. Lúc này người dân bận rộn với vụ thu hoạch cà phê chín đỏ. Những đứa trẻ ở các buôn làng tíu tít bên khóm hoa. Hoa nở bừng rực cả đất trời, nơi một ngọn núi lửa đã tắt tạo nên thương hiệu du lịch cho miền đất đỏ bazan.
Ngôi nhà đá ong của ông Nguyễn Ngọc Thanh. Ảnh: Hà Thương
Độc đáo làng đá ong ven biển
TP - Cùng với sự biến thiên của vạn vật, đá ong dần vắng bóng, nhưng tại một ngôi làng ven biển miền Trung, dưới lớp rong rêu kia, đá ong vẫn đang “sống”, vẫn thở những nhịp bình yên giữa sự hối hả, xô bồ của thời hiện đại.

Có thể bạn quan tâm

Xôi tím Tây Bắc trên Tây Nguyên

Xôi tím Tây Bắc trên Tây Nguyên

TP - Mỗi khi Tây Nguyên mở hội, phần thu hút đông đảo du khách là cuộc thi ẩm thực. Trong vô số món đặc sản của các dân tộc anh em, nhiều người không thể quên món xôi tím vừa đẹp mắt lại thơm ngon, béo dẻo của đồng bào Thái.
Nhà mồ của người bản địa Tây Nguyên

Lâm Đồng: Để không còn những mộ phần lộ thiên

TPO - Sau nhiều năm vận động bà con, đấu tranh với hủ tục lập mộ nổi, dần dà những mộ phần lộ thiên trên địa bàn huyện Đức Trọng, Lâm Đồng đã được thay thế bằng nghĩa trang đời sống mới, khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường và loại bỏ nguy cơ làm lây lan dịch bệnh tại địa phương.