Chuyện chưa kể về tộc người 'bí ẩn nhất thế giới': Câu chuyện trong hang đá

0:00 / 0:00
0:00
 Người Rục được Đảng, Nhà nước và các cấp, các ngành quan tâm đặc biệt
Người Rục được Đảng, Nhà nước và các cấp, các ngành quan tâm đặc biệt
TP - Đến nay, người Rục đã bước qua thế hệ thứ 3 sau khi rời hang đá để sống định cư, hòa nhập cộng đồng. Những người Rục từng sống trong hang đá nay chỉ còn lại một vài người “không nhớ tuổi mình”. Với những người Rục này, ký ức về những ngày tháng sống trong hang đá thuở “hồng hoang” vẫn còn ám ảnh.

Cuộc sống “hồng hoang”

Cho đến bây giờ, khi đã sống định cư ở thung lũng Rục Làn, đã tự tay trồng được lúa nước, dần hòa nhịp với cuộc sống văn minh, một số người Rục, nhất là người già, vẫn nhớ rừng da diết, nhất là những hang đá, nơi một thời là ngôi nhà của họ. Một số cụ ông, cụ bà người Rục “không nhớ tuổi mình” đôi khi thèm khát cuộc sống hang đá, đã quay lại hang ở đôi ba ngày như cách hấp thu linh khí của tổ tiên, trời đất để nhắc nhớ con cháu về nguồn gốc của tộc người mình.

Chuyện chưa kể về tộc người 'bí ẩn nhất thế giới': Câu chuyện trong hang đá ảnh 1

Người Rục thâm canh trên đồng ruộng giữa thung lũng Rục Làn

Ông Cao Pằn ở bản Ón (xã Thượng Hóa) là một trong những người Rục sinh ra ở hang đá hiện vẫn đang còn sống. Ông Pằn bảo rằng, do không được đi học nên ông không biết được năm nay mình bao nhiêu tuổi. “Nay đã già rồi, cái chân không còn khỏe để leo núi, lội suối được nữa nên miềng phải ở nhà với con cháu, nhưng ngày trước thì mỗi năm, vợ chồng miềng lại kéo nhau vào hang đá sinh sống một vài ngày cho đỡ nhớ rừng, nhớ suối” - ông Pằn nói.

Với thế hệ người Rục sinh ra trong hang đá như ông Pằn, ký ức và cả thói quen về cuộc sống “săn bắt hái lượm” với những kỹ năng sinh tồn trong rừng rậm vẫn còn in đậm trong tâm trí. Họ đau đáu nhớ về những hang đá, về con suối đầy cá, về những cánh rừng đoác… một thời nuôi sống họ. Bởi ở đó là quê hương của họ. Về thăm lại hang đá như về lại ngôi nhà thân thương của họ vậy!

Ông Pằn kể: Sâu trong dãy núi đá vôi ở vùng Ma Ma Kà Tắp, thuộc vùng lõi Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng có hàng trăm hang đá lớn nhỏ. Ngày đó, người Rục thường chọn những hang có nước rục (loại nước chảy ra từ trong núi đá hoặc từ lòng đất trồi lên) để sinh sống và dùng than củi đánh dấu vào cửa hang để người khác biết hang có chủ. Có những hang rộng, người Rục tập trung ba, bốn gia đình sống chung, nhỏ thì chỉ một, hai gia đình. Hang có nhiều ngăn, nhiều buồng riêng thì rất tiện, nhưng nếu không có thì tất cả cũng chỉ phân khu ra ở cùng nhau.

Người Rục ngày đó không trồng trọt hay chăn nuôi, cuộc sống của họ hoàn toàn dựa vào “mẹ rừng”. Hàng ngày, họ săn bắt, hái lượm nhiều thứ trong rừng để sống, nhưng lương thực chủ yếu nhất của họ là bột nhúc. Bột nhúc được làm từ thân cây đoác (loại cây họ dừa), thái mỏng ngâm nước, sau đó phơi nắng hoặc hong khói cho thật khô, sau đó giã nhỏ, lọc sạch xơ để lấy bột nấu ăn hàng ngày. Cũng từ cây đoác, người Rục chế thành rượu, gọi là rượu đoác. Việc làm rượu đoác rất công phu. Những người Rục trưởng thành thích uống rượu thường tìm những cây đoác thật to, trèo lên lấy dao chặt đứt ngọn cây đoác, sau đó dùng một loại rễ cây giã nhỏ (dạng men) để vào đó. Tiếp đến lấy vỏ cây có thể đựng được nước hứng vào đó, sau vài hôm nước từ cây đoác rỉ ra, chảy vào mo - đó là rượu đoác. Việc uống rượu đoác như một tập tục văn hóa của người Rục. Ngoài việc dùng rượu đoác để tế lễ, rượu còn dành để mời khách quý và uống để giữ ấm trong mùa đông, nên nam phụ lão ấu đều rất thích.

Thời đó, người Rục chẳng biết quần áo là gì. Vỏ cây được đập dẹp phơi khô để người Rục che đi những vùng nhạy cảm trên cơ thể. Cuộc sống khi đó cũng không có ngày tháng gì cả, chỉ biết trời sáng thì thức giấc. Để tạo ra lửa, người Rục thường dùng hai hòn đá đánh mạnh vào nhau. Ở trong hang, họ đốt bếp lửa suốt ngày đêm để sưởi ấm, xua đuổi muỗi và thú dữ…

Ký ức ngày rời hang

Bà Cao Thị Hậu (75 tuổi), một người Rục được sinh ra từ hang đá, hiện lấy chồng ở xã Hóa Sơn (Minh Hóa), vẫn nhớ như in thời điểm bà và gia đình mình được chính quyền địa phương và Bộ đội Biên phòng vào tận hang đá vận động về bản để sống định cư. “Hồi đó, ở trong hang, gia đình miềng có 4 anh chị em. Hàng ngày, bố mẹ đi rừng, chị em miềng ở “nhà” chơi với nhau, lấy việc leo trèo cây rừng, hốc đá và lấy lá rừng làm đồ chơi. Một hôm, bố đi săn về được một con thú rừng nhỏ, đang làm thịt nấu ăn thì bộ đội đến vận động ra khỏi hang. Sợ bộ đội nên mấy chị em chạy trốn. Sau đó, thì bố đi tìm về để ra khỏi hang, về cùng bộ đội sống định cư” - bà Hậu kể lại.

Bà Đinh Thị Tằng (65 tuổi), hiện trú ở bản Yên Hợp, xã Thượng Hóa kể lại lần đầu tiên một người Kinh như bà nhìn thấy những người Rục “nguyên thủy” là vào năm 1966, khi có một nhóm người được bộ đội vận động xuống bản sống. “Tất cả đàn ông và đàn bà đều ở trần, trên người chỉ có chiếc khố hay váy bằng vỏ cây cuốn lại, người đen nhẻm, tội lắm. Họ co ro ngồi sụp xuống cỏ, mãi tới khi mọi người đưa quần áo khoác lên người họ mới đứng dậy. Họ không biết mặc áo, nên đi được một đoạn thì gió bay mất áo, họ cũng không thèm nhặt, tiếp tục đi theo bộ đội” - bà Tằng hồi tưởng.

Ông Trần Xuân Tư, Trưởng bản Ón cho biết: Thế hệ người Rục sinh ra trong hang đá hiện ở bản chỉ còn lại một vài người như ông Cao Pằn, Cao Vền... Với những người Rục này, hang đá như là nhà luôn nằm trong tiềm thức của họ.

Những năm trước, anh Cao Thắng ở bản Ón cũng có một thời gian theo bố là ông Cao Vền vào sống ở hang đá. Anh Thắng thuộc thế hệ người Rục sinh ra ở bản nhưng vào hang đá sống với bố để làm rẫy. Hiện nay, do khu vực mà anh Thắng làm rẫy thuộc vũng lõi Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã bị nghiêm cấm xâm hại rừng, nên không vào đó làm rẫy nữa.

Họ sống ở bản nhưng vì nhớ hang, nhớ rừng, nên mỗi năm họ vẫn dành thời gian vào rừng, vào hang đá để sống cho nguôi nỗi nhớ. Tuy vậy, hiện tại, những người này tuổi đều đã cao, sức khỏe đã yếu nên không thể vào hang đá nữa mà sống với con cháu ở bản.

Anh Thắng nói, người Rục thường kể cho nhau nghe nhiều truyện cổ tích, truyền thuyết, thần thoại ly kỳ. Truyền thuyết kể lại rằng, xưa kia người Rục từng bị trận đại hồng thủy chưa từng có. Nguyên nhân của đại hồng thủy là do con người sống buông thả, không nghe lời khuyên ngăn, thích gì làm nấy, nên Trời phạt. Đất đai bị biển cả vùi tận đáy, chỉ còn lại núi đá. Thế là núi đá hè nhau đi lấp biển để có đất cho con người làm nhà và trồng tỉa. Truyền thuyết ấy chứng tỏ người Rục từ lâu vẫn mơ ước có đất đai để sinh sống và dựng nhà, dựng cửa. (Còn nữa).

MỚI - NÓNG
Cậu bé 7 tuổi nối dài thanh âm Gia Rai
Cậu bé 7 tuổi nối dài thanh âm Gia Rai
TP - Cậu bé người Gia Rai 7 tuổi, tay cầm 2 cái xập xèng (tiếng Gia Rai gọi là răng rai) vỗ nhịp nhàng hòa cùng nhịp chiêng của các nghệ nhân. Tiết mục biểu diễn đã mang đến sắc màu sinh động, thể hiện nét văn hóa truyền thống của dân tộc này.
Mùa lễ hội của người Cơ Tu ở Đông Giang, Quảng Nam. Ảnh: Nguyễn Thành
Di sản hát lý của người Cơ Tu
TP - Nói lý - hát lý là nghệ thuật ứng khẩu trong sinh hoạt cộng đồng của người Cơ Tu hết sức độc đáo và ý nghĩa. Di sản phi vật thể quốc gia này được người dân gìn giữ, phát triển, hớp hồn du khách gần xa mỗi mùa lễ hội.
Hàng cây trang bên suối Tà Má thu hút khách đến tham quan du lịch dịp nở hoa. Ảnh: Trương Định
Đồng bào Bana hiến đất mở đường
TP - Nhằm tạo điều kiện cho giao thông đi lại thuận tiện hơn khi vào du lịch suối Tà Má và hướng đến mục tiêu phát triển du lịch cộng đồng, đồng bào Bana tại thôn Hà Ri, xã Vĩnh Hiệp, huyện Vĩnh Thạnh (Bình Định) đã tự nguyện hiến đất để mở rộng đầu tư xây dựng đường.

Có thể bạn quan tâm

Lễ rửa làng của người dân tộc Lô Lô

Lễ rửa làng của người dân tộc Lô Lô

TPO - Với những nghi thức đặc sắc, độc đáo, lễ rửa làng của dân tộc Lô Lô (thôn Sảng Pả A, thị trấn Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang) không chỉ là một sự kiện mang tính tín ngưỡng dân gian mà còn là nét đẹp văn hóa được lưu truyền từ đời này tới đời khác của đồng bào nơi đây.
Nâng cao chất lượng đời sống phụ nữ dân tộc thiểu số theo tôn giáo

Nâng cao chất lượng đời sống phụ nữ dân tộc thiểu số theo tôn giáo

TPO - Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Ban Dân vận Trung ương vừa phối hợp với tỉnh Lâm Đồng vừa tổ chức Hội thảo “Rà soát thực trạng những vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo đặt ra tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi và giải pháp can thiệp, hỗ trợ nâng cao chất lượng đời sống vật chất, tinh thần của phụ nữ DTTS theo tôn giáo".
Nét đặc biệt lễ ăn cơm mới của người Êđê

Nét đặc biệt lễ ăn cơm mới của người Êđê

TP - Lễ ăn cơm mới của người Êđê diễn ra theo từng nhà. Sau lễ cúng, thanh niên, trẻ con trong buôn làng thực hiện một nghi thức quan trọng là giành đồ ăn ở mâm rau củ. Điều này có ý nghĩa hăng hái tìm kiếm cái mới, bỏ cái cũ, chuẩn bị cho mùa mới với nhiều hy vọng.
Đồng bào Dao Mẫu Sơn phấn khởi tham gia ngày hội Đại đoàn kết. Ảnh: Duy Chiến

Lên non cao vui ngày hội Kết đoàn

TP - Nằm ở độ cao trên 1.000 mét so với mực nước biển, sát biên giới Việt- Trung, đồng bào Dao Lù Giang ở 2 thôn Bó Pằm và Trà Ký thuộc xã Mẫu Sơn, huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn phấn khởi tổ chức “Ngày hội Đại đoàn kết các dân tộc”.