Độc đáo nghề làm ngói âm dương ở xứ Lạng

TP - Xã Bắc Quỳnh, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn không chỉ biết đến là khu căn cứ cách mạng, khởi nghĩa mà còn nổi tiếng với nghề làm ngói âm dương.

Trải qua bao thăng trầm, nghề làm ngói tưởng chừng như đã bị mai một bởi sự ra đời của nhiều loại ngói mới, tấm lợp pro xi măng, mái tôn đang thịnh hành. Thế nhưng đến nay, tại vùng đất Bắc Sơn xưa nay vẫn tồn tại làng nghề làm ngói âm dương.

Độc đáo nghề làm ngói âm dương ở xứ Lạng ảnh 1

Làng ngói âm dương Bắc Sơn ảnh: Duy Chiến

Ông Dương Công Toàn, 51 tuổi, dân tộc Tày, đã có thâm niên hơn 30 năm trong nghề làm ngói. Ông cho biết: “Ngói âm dương hay còn gọi là ngói máng, là vật liệu xây dựng truyền thống để lợp những mái nhà sàn của đồng bào dân tộc Tày, Nùng. Nghề làm ngói âm dương đã xuất hiện ở đây cách đây hàng trăm năm. Với khoảng hơn 50 hộ dân làm nghề, tại đây hàng ngày vẫn nhộn nhịp xe chở ngói cung cấp cho thị trường trong tỉnh và các tỉnh lân cận”.

Nói về bí quyết của ngói âm dương ở quê hương, ông Toàn “bật mí” rằng, khâu đầu tiên là đất. Các gia đình ở Bắc Sơn lấy đất sét từ mỏ về, lọc sỏi đá, tưới nước ủ độ 20 ngày để có độ dẻo nhất định, khi nung ngói sẽ không bị sống, Sau đó người thợ phải dùng khuôn được phủ một lớp tro, đúc viên ngói sống. Phơi khô ngói trong khoảng một tuần là bắt đầu cho vào lò nung

“Công đoạn nung đòi hỏi yêu cầu cao nhất về kỹ thuật. Đối với lò đun tròn thì ngói được xếp vào nhau như là úp bát nhưng phải úp sao cho thẳng, nếu úp cong thì ngói sẽ bị nứt nẻ, đổ vỡ. Ban đầu nung phải đốt lửa từ từ khi nào thấy các ống hơi hết khói nước màu trắng, chuyển sang màu vàng thì tăng củi lên dần dần. Như vậy viên ngói sẽ đẹp, không méo mó”, ông Toàn nói.

“Nhà sàn cổ của người Tày mát mẻ về mùa hạ, ấm cúng khi gió đông về. Mái ngói âm dương có khả năng cách nhiệt rất tốt. Đồng thời, do các viên ngói lợp không khít hoàn toàn nên khả năng tản nhiệt khi nắng hè chiếu xuống cũng rất hiệu quả”.

ông Nguyễn Ngọc Thiều, Chủ tịch UBND huyện Bắc Sơn

Ở làng nghề Bắc Quỳnh, huyện Bắc Sơn, mỗi lò ngói thường tập trung 2-3 gia đình họ hàng làm chung. Dịp này các lò hoạt động hết công suất. Mỗi lò nung chứa được từ 40.000 - 60.000 viên ngói. Gần đây, nhiều công trình xây dựng công sở, trường học, nơi thờ tự đã sử dụng lợp mái ngói âm dương nên sản phẩm quê hương nơi đây tiêu thụ khá, nhiều thời điểm đã “cháy hàng”. Nhờ thu nhập hàng chục triệu đồng/hộ/tháng nên đời sống của nhân dân cũng từng bước được cải thiện, nâng lên.

Ông Nguyễn Ngọc Thiều, Chủ tịch UBND huyện Bắc Sơn chia sẻ: “Làng làm ngói âm dương truyền thống được sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương, đoàn thể và các hộ gia đình. Hiện nay trong làng, xã đã thành lập được những lớp dạy nghề cho lớp trẻ để duy trì, phát triển. Như vậy, vừa giữ được làng nghề độc đáo lại có của ăn, của để nên đồng bào các dân tộc nơi đây phấn khởi, thi đua nhau làm ngói bền, đẹp, đáp ứng được nhu cầu của khách”.

MỚI - NÓNG
Nồng nàn xôi trám xứ Lạng
Nồng nàn xôi trám xứ Lạng
TP - Khi tiết trời sang thu (độ tháng 8 âm lịch), đồng bào các dân tộc Tày, Nùng ở xứ Lạng lại lên rừng hái trám. Sau đó, người dân địa phương đã kết hợp tài tình giữa quả trám và gạo nếp để tạo nên món xôi trám có hương vị thơm ngon, béo ngậy.

Có thể bạn quan tâm

Với người lạ bên ngoài, người già ở bản Rỏn kể câu chuyện khác về hòn đá đĩ để không phát hiện ra hòn đá này, tránh ảnh hưởng phụ nữ trong bản

Ly kỳ hòn đá đĩ

TP - Qua nhiều thế hệ, câu chuyện về hòn đá đĩ ở bản Rỏn, xã Thanh Luận, huyện Sơn Ðộng (Bắc Giang) luôn ly kỳ, hấp dẫn. Nhiều người già ở đây phải giấu kín về hòn đá đĩ để tránh ảnh hưởng đến phụ nữ trong bản.
Bộ lịch đặc biệt với 238 bảo vật quốc gia

Bộ lịch đặc biệt với 238 bảo vật quốc gia

TPO - Lần đầu tiên 238 bảo vật quốc gia được tập hợp đầy đủ và đưa vào bộ lịch block đặc biệt. Nhà sử học Dương Trung Quốc đánh giá, cách bảo tồn tốt nhất là nâng cao ý thức của người dân biết giá trị của bảo vật và cùng tham gia vào bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Món ăn nối Tây Bắc với Tây Nguyên

Món ăn nối Tây Bắc với Tây Nguyên

TP - Thịt băm gói lá nướng được người dân tộc Thái chế biến từ những gia vị cổ truyền, khi thưởng thức thực khách cảm nhận được hương của núi rừng Tây Bắc. Trước đây, là món ăn dân dã trong bữa cơm hằng ngày được ưu tiên cho người già và trẻ nhỏ. Ngày nay, món ăn này có mặt trên thực đơn của nhiều nhà hàng, khu du lịch.
Di tích Cố đô Huế sau bão số 4

Di tích Cố đô Huế sau bão số 4

TPO - Sau khi tạm ngưng đón khách tham quan để ứng phó bão số 4, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (tỉnh TT-Huế) ngày 28/9, phát đi thông báo, hệ thống Di sản Huế sẽ mở cửa phục vụ hoạt động tham quan, du lịch trở lại vào ngày mai. 
Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Lễ vinh danh Xòe Thái – Tinh hoa miền di sản

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Lễ vinh danh Xòe Thái – Tinh hoa miền di sản

TPO - Tối 24/9, tại sân vận động Thị xã Nghĩa Lộ (Yên Bái), Bộ VHTTDL phối hợp với UBND tỉnh Yên Bái và các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Sơn La tổ chức Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự và phát biểu tại sự kiện.